Tại Canada, thường trú nhân (Permanent Resident – PR) được hưởng nhiều quyền lợi tương tự công dân, như sinh sống, làm việc, học tập và đầu tư. Tuy nhiên, vẫn có một số điểm khác biệt quan trọng giữa hai nhóm này.
Thường trú nhân là người được cấp quyền thường trú hợp pháp sau khi nhập cư, nhưng không phải là công dân Canada. Trong khi đó, công dân có thêm quyền tham gia bầu cử và sở hữu hộ chiếu Canada, cho phép họ đi lại quốc tế dễ dàng hơn.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ những khác biệt giữa công dân và thường trú nhân, từ đó nắm vững các chương trình định cư Canada như Doanh nhân Đề cử Tỉnh bang, Start-up Visa, và các chương trình dành cho lao động nhập cư. Những khác biệt này lý giải vì sao người nhập cư cần thời gian và điều kiện để đạt được quyền lợi đầy đủ của một công dân.
Quyền bầu cử
Thường trú nhân không có quyền bầu cử hoặc ứng cử vào các vị trí trong bộ máy chính trị Canada. Điều này hạn chế tiếng nói của họ trong việc định hình bộ máy lãnh đạo và chính sách xã hội như công dân Canada.
Giữ một số công việc nhất định
Mặc dù thường trú nhân được phép làm việc mà không cần giấy phép lao động tại Canada, họ không được phép đảm nhận một số công việc yêu cầu mức độ bảo mật cao. Ví dụ như trong các cơ quan tình báo quốc gia hay các tổ chức tình báo, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Tình trạng phụ thuộc vào nơi cư trú
Để duy trì tình trạng thường trú hợp pháp, thường trú nhân phải có mặt tại Canada ít nhất 730 ngày trong vòng 5 năm kể từ ngày nhận PR. Thời gian lưu trú 730 ngày này không cần phải liên tục, nhưng nếu không đáp ứng được tiêu chí này, anh/chị sẽ bị huỷ tư cách thường trú hợp pháp. Ngược lại, dĩ nhiên, công dân Canada không phải chịu các ràng buộc về thời gian cư trú.
Đặc quyền du lịch
Thường trú nhân tại Canada có thể đi du lịch với thẻ PR. Nhiều quốc gia trên thế giới vẫn cấp cho người sở hữu thẻ thường trú Canada thời gian lưu trú miễn thị thực trong thời gian ngắn. Ngược lại, công dân Canada có quyền sở hữu hộ chiếu Canada, một trong những cuốn hộ chiếu quyền lực nhất thế giới.
Theo Henley & Partners, người Canada có thể du lịch miễn thị thực đến 187 điểm đến vào năm 2024. Những lợi ích khác khi sở hữu hộ chiếu Canada bao gồm:
- Dễ dàng có cơ hội làm việc, học tập ở nước ngoài
- Được giữ 2 quốc tịch
- Dễ dàng nhận được sự hỗ trợ ngoại giao từ các lãnh sự quán Canada trên toàn thế giới.
Dễ dàng nhập cảnh vào Canada
Thường trú nhân hoàn toàn có thể bị tước quyền cư trú hợp pháp, điều này đồng nghĩa với việc anh/chị sẽ ngay lập tức bị trục xuất hoặc không thể nhập cảnh vào Canada, cũng như không thể tiếp tục cuộc sống tại quốc gia này.
Việc bị tước quyền thường trú thường đi kèm với nhiều lý do, ví dụ như thẻ thường trú nhân từ bỏ tình trạng thường trú, vi phạm các tội hình sự, rời khỏi Canada quá thời gian quy định…
Ở chiều ngược lại, việc thu hồi quốc tịch Canada là cực kỳ hiếm và chỉ có thể xảy ra nếu quốc tịch được cấp do gian lận hoặc các thông tin trong hồ sơ cung cấp cho cơ quan di trú là sai sự thật ngay từ giai đoạn đầu.
Truyền quốc tịch cho con cái
Nếu một thường trú nhân sinh con tại Canada, đứa trẻ đó tự động trở thành công dân của đất nước. Tuy nhiên, thường trú nhân có con ngoài Canada không tự động truyền tình trạng của họ cho con mình. Họ có thể nộp đơn bảo trợ con mình nếu họ đáp ứng các điều kiện đủ tiêu chuẩn bảo trợ và nếu con của họ đủ điều kiện là người phụ thuộc.
Trong khi đó, quốc tịch của công dân Canada thường được truyền lại cho con cái. Tuy nhiên, Canada hiện có giới hạn thế hệ đầu tiên (First-Generation Limit – FGL) quy định rằng, nếu một công dân Canada sinh ra ở nước ngoài có con cũng chào đời bên ngoài Canada, đứa trẻ này sẽ không nghiễm nhiên có quốc. tịch. Chính phủ liên bang hiện đang xem xét sửa đổi quy tắc này, điều này sẽ cho phép thế hệ F2 của một công dân Canada được sinh ra ở nước ngoài vẫn nhận đầy đủ quốc tịch, hạn chót để chính phủ Canada đưa ra quyết định sửa đổi này là 19/12/2024.
Dưới đây là 1 bảng so sánh nhanh giữa công dân và thường trú nhân Canada để anh/chị dễ theo dõi.
| Quyền lợi | Thường trú nhân Canada | Công dân Canada |
|---|---|---|
| Quyền bầu cử | Không | Có |
| Quyền ứng cử | Không | Có |
| Quyền làm việc tự do | Có – Trừ một số công việc yêu cầu độ bảo mật cao | Có |
| Quyền mở tài khoản ngân hàng và đầu tư | Có | Có |
| Hộ chiếu Canada | Không | Có |
| Quyền sinh sống hợp pháp tại Canada | Có – Với thẻ PR hợp lệ | Có |
| Đi du lịch tự do trên toàn thế giới | Chỉ những quốc gia chấp nhận thẻ PR Canada | Những quốc gia chấp nhận hộ chiếu Canada |
| Nhập cảnh tự do vào Canada | Có thể bị từ chối trong nhiều trường hợp | Có |
| Quyền truyền quốc tịch Canada cho con cái | Không | Có, miễn cha mẹ sinh ra tại Canada |
Trên đây là các điểm khác biệt cơ bản nhất giữa một thường trú nhân và công dân Canada. Tuy có nhiều hạn chế, nhưng quyền thường trú là con đường hợp pháp duy nhất để một người nước ngoài có thể đến, sinh sống và làm việc tại Canada để từ đó để trở thành một công dân Canada sau 5 năm (và thoả một vài điều kiện nhất định).
>>> Tìm hiểu thêm: Tất tần tật chương trình trợ lý điều dưỡng quốc tế, vừa học tập, làm việc vừa nhận thường trú nhân Canada
Câu hỏi thường gặp
Thường trú nhân (Permanent Resident – PR) Canada được hưởng hầu hết các quyền lợi cơ bản như công dân, bao gồm quyền sinh sống, làm việc, học tập tại Canada, tiếp cận hệ thống y tế công, giáo dục và các phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, PR không có quyền bầu cử, ứng cử chính trị và không được sở hữu hộ chiếu Canada.
Trong đa số trường hợp, công dân Canada không bị mất quốc tịch, trừ khi tự nguyện từ bỏ hoặc có hành vi gian lận nghiêm trọng trong quá trình xin quốc tịch. Ngược lại, thường trú nhân Canada có thể bị mất tư cách PR nếu không đáp ứng yêu cầu cư trú hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Thường trú nhân có thể nộp đơn xin nhập quốc tịch Canada sau khi đã sinh sống hợp pháp tại Canada ít nhất 3 năm (1.095 ngày) trong vòng 5 năm, đồng thời đáp ứng các điều kiện về ngôn ngữ, kiến thức công dân và nghĩa vụ thuế theo quy định của chính phủ Canada.
